Het vorige artikel was nog niet af of ik hoorde van een programma dat History Channel 5, 6 en 10 augustus zal uitzenden, waarin de evolutie van het oog zal worden behandeld. De beschrijving van het programma geeft al heel wat stof tot nadenken:

Ze zijn de meest bruikbare en dominante uitvindingen van evolutie. Vijfennegentig procent van alle levende wezens zijn uitgerust met ogen en ze komen in vele verschillende vormen voor. Leer hoe de voorouders van kwallen mogelijk de eersten waren die lichtgevoelige cellen evolueerden. Ontdek hoe dinosauriërs ogen evolueerden die ze hielpen om succesvolle jagers te worden. En leer ten slotte hoe primaten unieke aanpassingen voor hun ogen evolueerden, die ze in staat stelden om hun nieuwe leefomgeving beter te kunnen benutten en hoe het vermogen om kleuren te zien hen hielp om voedsel te vinden.

In een stuk van atheïst Christopher Hitchens op Slate.com getiteld: "Losing Sight of Progress", blijkt weer eens temeer hoe naïef sommige mensen kunnen zijn. In zijn betoog voor de evolutie van het oog ziet hij blijkbaar de denkfouten in zijn zogenaamde 'inzicht' niet...
Volgens hem zijn wij (creationisten, die hij het woord 'intelligent' in de term 'Intelligent Design' niet eens gunt) blind voor de "de-evolutie" van het gezichtsvermogen. Hoe moeilijk het ook is voor evolutionisten om de evolutie van het oog te verdedigen, er is volgens de aanhangers van deze theorie 'uit het rijk der duisternis' altijd wel een lichtpuntje te vinden. Oké, genoeg licht- en ooggrapjes. Hitchens heeft naar een documantaire over grotsalamanders gekeken en had opeens een "eureka!" ervaring. Zijn geweldige evolutionaire inzicht: grotsalamanders hebben 'gewone' gezichten, maar hun ogen zijn slechts kleine deukjes... Eureka? Ja, want de mooie voorleesstem van Sir David Attenborough zei dat het miljoenen jaren geduurd had voordat de ogen deze vorm hadden. Daarna haalde hij Michael Shermer aan, die de evolutie van het oog uitlegt. Dat komt ongeveer hier op neer: Eerst ontstond er een eenvoudige lichtgevoelige plek. Toen een deukje en daarna een holte, waarin de lichtgevoelige cellen zich terugtrokken. Die holte sloot zich bijna en liet een opening over die later de iris zou vormen. Over de holte groeide een doorzichtig weefsel, dat later de lens, het hoornvlies zou worden. De holte vulde zich met vloeistof en later vormde vanzelf de overige onderdelen, zoals het netvlies en de spieren voor het bewegen van het oog. Zoiets zou je mooi kunnen visualizeren in een documentaire. Voor veel mensen is dat al genoeg om het aannemelijk te maken. De verbindingen met de hersenen en de mogelijkheid om de beelden te interpreteren moeten ergens gedurende dit proces geëvolueerd zijn. Om te kunnen geloven dat een dergelijk complex systeem uit een paar 'eenvoudige' lichtgevoelige cellen is ontstaan, moet je wel een grote fantasie hebben. En dan hebben we het nog niet eens over het ontstaan van die cellen zelf! We weten nu dat cellen helemaal niet eenvoudig zijn. De werking van een enkele cel (als 'bouwsteen') is nog vele malen ingewikkelder dan de werking van het hele systeem (van bouwstenen) bij elkaar. Hoe die eerste lichtgevoelige cel zou moeten zijn ontstaan blijft dan ook meestal onaangeroerd. En als er al over gefantaseerd wordt, is het in vage termen. Creationisten (zoals ik) zeggen natuurlijk dat God het oog perfect gemaakt heeft, maar Hitchens beweert (naar het schijnt haast triomfantelijk) dat wij het verliezen van het gezichtsvermogen van deze salamanders alleen kunnen verklaren met de Bijbeltekst uit het boek Job: "De Heer heeft gegeven, de Heer heeft genomen..." Alsof het aan God ligt dat deze beesten geen gezichtsvermogen meer hebben.
Hiermee valt hij door de mand. Hij heeft blijkbaar nog steeds het onjuiste beeld van creationisten, dat ze niet 'geloven' in natuurlijke selectie. Dit principe is echter nooit een probleem geweest. Natuurlijke selectie is een door God gegeven wetmatigheid die variatie binnen de door Hem geschapen soorten mogelijk maakt. Zie bijvoorbeeld Handelingen 17:24-26, waar staat dat alle volken zijn voortgekomen uit één mens. En zie maar eens hoe verschillend mensen kunnen zijn. Deze salamanders zijn hun ogen kwijtgeraakt doordat ze die in het donker niet meer nodig hadden. Net zoals blanke mensen minder pigment en donkere mensen meer pigment gingen aanmaken doordat ze in een zonniger of minder zonnig klimaat terecht kwamen. Het wel of niet voorkomen van bepaalde eigenschappen wordt eenvoudig veroorzaakt doordat bepaalde genen wel of niet tot uitdrukking komen. Zelfs Richard Dawkins (die ondertussen beter zou moeten weten) vraagt zich nog af waarom God "salamanders met rudimenten van ogen" zou maken. Dan had Hij toch net zo goed blinde salamanders kunnen maken? Waarom Hitchens Dawkins om een reactie vroeg en niet iemand van een prominente creationistenorganisatie is tekenend.
Hitchens gaf openlijk toe dat hij zelf niet in staat was om iets meer te zeggen over de vorming van lichtgevoelige cellen, oogvlekken en lenzen. En dat van een prominente atheïst.

Space.com laat ons weten dat wetenschappers weer eens "heel verbaasd" zijn. Dit keer is het over het ontstaan van magnetische velden in 'jonge' sterrenstelsels. In het 'gevestigde' wereldbeeld dat het heelal langzaam ontstaan is, moeten ook magnetische velden ergens vandaan komen. Stelsels die heel ver weg staan worden geacht ouder te zijn, vanwege het veronderstelde feit dat licht (met de huidige snelheid van het licht) er een bepaalde tijd over heeft gedaan om hier te komen. Hierbij moeten wel een aantal aannames gedaan worden. Bijvoorbeeld: de lichtsnelheid moet door de geschiedenis heen altijd hetzelfde gebleven zijn en 'tijd' en 'ruimte' moeten overal in het heelal en altijd dezelfde betekenis hebben gehad. Maar als er een schepping geweest is, gaan er andere effecten meespelen, waar deze wetenschappers duidelijk geen rekening mee gehouden hebben. (Zie ook de veel gestelde vraag: Kan God evolutie gebruikt hebben?)
"De magnetische velden in deze sterrenstelsels waren erg sterk, minstens zo sterk als ze vandaag zijn, in een tijd dat de leeftijd van het universum slechts een derde van de huidige leeftijd was," zei onderzoeker Francesco Miniati van het Zweedse federale instituut van technologie. "Dat legt de evolutie van magnetische velden aan sterke banden... we waren verbaasd dat deze sterrenstelsels al zo vroeg zulke sterke magnetische velden hadden."
Zie je de aannames die Miniati doet? Hij gaat er vanuit dat de leeftijd van de geobserveerde sterrenstelsels bekend is. Hij neemt blijkbaar ook zonder meer aan dat ze ontstaan en geëvolueerd zijn volgens natuurlijke processen. Volgens Space.com moeten wetenschappers nu met een "verbeterde verklaring" komen voor het ontstaan van magnetische velden in sterrenstelsels.

De moderne astronomie en de mogelijkheid om uitstapjes te maken in de ruimte, stellen ons in staat om de aarde van een afstand te bekijken en ons af te vragen hoe bijzonder onze planeet eigenlijk is, vergeleken met andere planeten. Sommige astronomen dachten dat de aarde niet zo bijzonder was en dat er vele planeten gevonden zouden worden met vergelijkbare omstandigheden, waar zeer waarschijnlijk ook leven zou voorkomen. Die veronderstelling wordt echter steeds minder waarschijnlijk, zo lezen we in een artikel van Clara Moskowitz op Space.com, waarin ze schrijft dat de aarde toch wel heel bijzonder is. Wat maakt de aarde zo bijzonder?

1. Vloeibaar water in overvloed - maar niet zoveel dat de continenten onder water staan. Waarom? Dat is een groot raadsel voor (naturalistische) wetenschappers.
2. Plaattektoniek, geologische activiteit en de onlosmakelijke band die deze dingen schijnen te hebben met het water op de aarde. Zonder die activiteit en de aanwezigheid van water is leven niet mogelijk.
3. Een magnetisch veld dat het oppervlak beschermt tegen schadelijke straling.
4. Voor zover wij weten de enige planeet waarop leven voorkomt.
5. De enige planeet waarop intelligent leven voorkomt.
6. De enige planeet waarop intelligente wezens leven die in de ruimte kunnen reizen.
7. Een milieu dat water een lange tijd vloeibaar heeft gehouden
8. Een veilige afstand van onze ster; niet te warm, niet te koud, precies goed.
9. Een koolstofsilicaat cyclus die al een lange tijd werkzaam is.
10. Precies de goede grootte om een atmosfeer te kunnen vasthouden en toch een bewoonbaar oppervlak te hebben.
11. Een maan die precies groot genoeg is en de juiste afstand heeft om de schuine stand en rotatie van de aarde stabiel te houden, zodat de temperaturen binnen acceptabele grenzen blijven.
12. Een maan die voor eb en vloed zorgt.
13. Een planeet als Jupiter in de buurt die als een soort "bezem" het ruimte-afval opveegt. Hij breekt grote kometen af en 'zuigt' kleinere deeltjes op.

Het tegelijk voorkomen van deze eigenschappen worden ook wel eens het 'Goudhaartje effect' genoemd. Volgens het sprookje kwam zij in het huis van de beren en vond steeds drie dingen waarvan er eentje precies goed was. Moskowitz heeft de hoop dat astronomen ooit miljarden planeten zullen vinden die op onze aarde lijken, maar haar opsomming van unieke kenmerken van onze thuisplaneet is toch wel indrukwekkend. In ons zonnestelsel is er geen planeet of maan die ook maar in de buurt komt van deze noodzakelijke eigenschappen. Ze kon niet ontkennen dat tot nu toe nog geen enkele van de ongeveer 300 buiten ons zonnestelsel ontdekte planeten levensvatbaar is. Meestal zijn het hete gasreuzen, zoals Jupiter, die veel te dicht bij hun ster staan om ooit leven te kunnen bevatten. In een dergelijk systeem zou een planeet als onze aarde het niet eens redden. Er zouden in ons melkwegstelsel vele planeten kunnen zijn die op dezelfde afstand van hun zon zitten, die ongeveer even groot zijn en misschien zelfs enkele andere overeenkomsten hebben met onze aarde, maar het is zeer onwaarschijnlijk dat er eentje is waarop aan alle voorwaarden voor een leefbaar milieu voldaan wordt. En dan moet er vervolgens ook nog eens leven op ontstaan... (Lees maar eens hoe onwaarschijnlijk dat is - red.) Clara Moskowitz vond het "onduidelijk of de ontwikkeling van leven hier misschien een eenmalig iets is geweest", of dat "het iets is dat eigenlijk wel overal gebeurt waar de omstandigheden goed zijn."

Afdrukken van pigmentcellen zijn gevonden in fossiele veren (dit soort cellen zorgen bijvoorbeeld ook voor kleuring in onze huid). Wat betekent dit? Populaire nieuwsmedia als Science Daily, Live Science, PhysOrg en BBC News lijken er aardig van overtuigd te zijn dat het ons iets kan vertellen over hoe vogels uit dinosauriërs geëvolueerd zijn. Er worden wat beweringen gedaan en wat feiten gepresenteerd. Als je wilt weten wat er echt aan de hand is moet je de feiten en de beweringen goed kunnen scheiden, want vaak gaat men met de beweringen veel verder dan de feiten toelaten.

Wat wordt er beweerd?
BBC: "Het complex gekleurde pluimage van uitgestorven vogels, die eens over de hoofden van dinosauriërs scheerden, wordt mogelijk spoedig zichtbaar gemaakt." Live Science: "Kunstenaars kunnen nu misschien dinosauriërs en oervogels en -zoogdieren in hun ware kleuren schilderen, dankzij de ontdekking van pigmentresiduen in gefossiliseerde veren." Science Daily: "De sporen van organisch materiaal die gevonden zijn in fossiele veren zijn overblijfselen van pigmenten die eens kleur gaven aan vogels, aldus wetenschappers van Yale..." Hierdoor ontstaat de mogelijkheid "om te bepalen wat de oorspronkelijke kleuren waren van gefossiliseerde vogels en hun voorouders, de dinosauriërs." Een andere wetenschapper van Yale merkte op (in Live Science): "Nu we hebben aangetoond dat melanine gepreserveerd kan blijven in fossielen, hebben wetenschappers een manier om bijvoorbeeld de originele kleuren van gevederde dinosauriërs betrouwbaar te bepalen."

Wat is er gevonden?
De wetenschappers van Yale konden bepalen dat sommige afdrukken van koolstof in het steen van sporen van melanocyten afkomstig waren. Deze cellen bevatten het pigment melanine. Melanine wordt geacht snel te vergaan, maar koolstofafdrukken van melanine waren nog steeds identificeerbaar in kleurstroken van een fossiele veer van 100 miljoen jaar oud en een fossiele vogel uit Denemarken van 55 miljoen jaar oud (volgens de evolutionistische tijdrekening natuurlijk). Maar 'dinosaurusveren' zijn niet gevonden.

Kijk eens hoe een cel deelt (filmpjes en plaatjes genoeg op het internet). Als alles goed gaat, deelt hij precies in het midden. Hoe weet die cel wat zijn midden is? Volgens een artikel op PhysOrg volgt hij een eiwit-contourkaart. Het delen van een cel is een proces dat zeer secuur moet worden uitgevoerd en dat van vitaal belang is voor al het leven. Elke molecuul in de cel moet gedurende het proces weten wat zijn plaats is en hoe hij daar moet komen. Voor sommige moleculen lijkt het navigeren door de cel op een lange tocht door een uitgestrekt landschap. Wij mensen hebben een topografische kaart of GPS met navigatiesoftware nodig om onze weg te vinden. We moeten ook weten waar we naar toe willen en onze ogen gebruiken om herkenningspunten te zoeken. De cel blijkt gebruik te maken van signaalmoleculen die op strategische punten zijn geplaatst, zodat ze dienstdoen als bakens. De onderzoekers kwamen erachter dat die moleculen een soort verloop hebben dat het sterkst is in het midden van de cel, waar de deling moet plaatsvinden. De eiwitten en enzymen die nodig zijn om de deling te laten plaatsvinden kunnen zo 'voelen' waar ze moeten zijn om hun taken voor de celdeling uit te voeren.

En dan is er weer iets nieuws ontdekt in het flagellum. Je weet wel, dat "kleine maar krachtige" staartachtige buitenboordmotortje waarmee bacteriën zichzelf voortbewegen. Het blijkt dat dit wondertje van biologisch technisch vernuft een soort 'koppelingspedaal' heeft om zichzelf te ontkoppelen wanneer hij 'in zijn vrij' moet. Het eiwit dat ervoor verantwoordelijk is, zet de motor in een neutrale stand. Dat doet hij door de rotor van vorm te laten veranderen, waardoor hij loskoppelt van de door protonen aangedreven motor. Als je de berichten hierover leest, zie je allemaal technische termen. De woorden "motor" en "machine" worden regelmatig gebruikt, want dat is het gewoon. Waarom vinden sommige mensen het dan toch nodig om er een evolutieverhaaltje aan vast te knopen? De leider van het onderzoeksproject zei dat hij het toch wel "aardig cool" vond dat evoluerende bacteriën en menselijke ingenieurs op een gelijksoortige oplossing gekomen waren voor hetzelfde probleem.
Nieuwssites die erover rapporteren: NSF News, Nano.org, Photonics.com, PhysOrg en Science Daily.  ARN belicht het van een intelligent design kant.

Evolutiebiologen dachten te weten hoe de evolutionaire stamboom van de vogels er uit moest zien. Ze hadden het helemaal verkeerd. Genetica heeft hun ideeën achterhaald en helemaal omver gegooid. Dit lezen we in een artikel van Science Daily. Het DNA van vogels is met elkaar vergeleken en de conclusie is dat vogels waarvan men eerst dacht dat ze verwant waren aan elkaar, nu totaal anders geclassificeerd moeten worden. New Scientist, Reuters en het blog Living the Scientific Life geven er elk hun eigen draai aan. Het uiterlijk van vogels is geen indicatie meer voor waar ze bij horen of waar ze uit geëvolueerd zouden zijn. Vele biologieboeken en vogelgidsen zouden moeten worden herschreven. De onderzoekers brengen ook weer eens de ondertussen bekende stelling naar voren dat dezelfde ingewikkelde systemen van vlucht of gedragspatronen meerdere malen geëvolueerd moeten zijn. Er zijn echter ook wetenschappers die deze uitkomst moeilijk kunnen geloven en proberen de verwarrende gegevens op een logische manier te verklaren. Zij zeggen dat het evolutionaire verleden van vogels altijd al een lastig vraagstuk geweest is, omdat ze ergens tussen 65 en 100 miljoen jaar geleden heel snel ontstaan zijn. Eigenlijk verschenen alle hoofdgroepen in "slechts enkele miljoenen jaren" (volgens evolutionaire begrippen een hele korte tijd dus) en daarom zijn er tussen die groepen ook "bijna" geen overgangsvormen bekend. Zo proberen ze dus hun gezicht te redden, met betrekking tot het gebrek aan bewijs. "Het ging gewoon te snel, daarom hebben we geen fossielen van de overgangsvormen." En bovendien moeten ze weer een beroep doen op de onwaarschijnlijke stelling dat zeer ingewikkelde organen meerdere keren onafhankelijk van elkaar ontstonden.

De ontwikkeling van patronen in huid, haren en veren van dieren is een lastige puzzel. Waar, wanneer en waarom worden die patronen gevormd? Denk aan de patronen op vleugels van vlinders, zoals we die zien in een illustratie op Science Daily, of de strepen van een zebra. Hoe vormen die patronen vanuit een enkel bevrucht eitje, waaruit tegelijkertijd hart-, lever- en bloedcellen ontstaan? Een onderzoeker van de Johns Hopkins universiteit zei: "Hoewel dit al jaren bestudeerd wordt, is er nog steeds veel wat we niet begrijpen."
  Terwijl de cellen zich ontwikkelen is het net alsof sommige genen in een soort machtsstrijd verwikkeld zijn, waarbij soms de ene en soms de andere wint. Die strijd gaat door totdat er één domineert in elke cel. Zo verschijnt er hier een zwarte streep en daar een witte. Dit is slechts een gedeeltelijk antwoord natuurlijk. Het verklaart hoe er een patroon kan ontstaan waar nog geen patroon is, maar het geeft geen antwoord op de vraag waarom het precies zó gaat dat je een herkenbaar patroon krijgt, zoals de 'ogen' op de vleugels van vlinders en de kleurschakeringen in pauwenveren. Er is iets dat de cellen vertelt waar ze heen moeten, maar wat? Daar is meer onderzoek voor nodig.